Choć nie jest najbardziej popularny, trudno wyobrazić sobie bez niego prawdziwą orkiestrę. Ponadto jest największym instrumentem smyczkowym na świecie. Czy wiecie już, o czym mowa?
Kontrabas to wynalazek, który powstał już w szesnastym wieku. Bierze swój początek w średniowiecznym instrumencie o nazwie viola da gamba, a jego zadaniem było granie jak najniższych tonów – z tego powodu czekało go wiele przeróbek i eksperymentów. To największy smyczkowy instrument muzyczny o najniższym tonie.
Budowa największego instrumentu smyczkowego nie różni się znacznie od innych instrumentów z tej rodziny – ma długi, pozbawiony progów gryf, z ozdobnym zakończeniem w kształcie ślimaka, na którym znajdują się – w zależności od rodzaju – trzy, cztery, lub pięć strun naciągniętych na klinowe kołki (dodajmy, że to właśnie przez struny instrument dawniej był ekskluzywny i rzadko spotykany – wyprodukowanie jednej struny wymagało użycia stu (!) zwierzęcych jelit, po obróbce pokrywanych dodatkowo warstwą srebra). Z drugiej strony gryf przechodzi w pudło rezonansowe zakończone metalową nóżką, na której kontrabasista stawia instrument podczas gry. Na pudle znajdują się równoległe otwory w kształcie stylizowanej litery „f” (podobne otwory znajdują się np. na skrzypcach), za to tylna ściana pudła różni się w zależności od sposobu produkcji instrumentu. Jeśli instrument pochodzi ze szkoły włoskiej, ma duży rozmiar, a jego tył ma charakterystyczne podłużne uwypuklenie. Instrumenty szkoły niemieckiej mają płaski tył i są nieco mniejsze niż ich włoskie odpowiedniki.
Jedną z najważniejszych dla największego pośród instrumentów smyczkowych postaci jest Domenico Dragonetti – Włoch, żyjący w XVIII wieku, który został pierwszym wirtuozem tego instrumentu i wprowadził go do orkiestry jako samodzielny instrument (do tej pory bowiem kontrabas służył tylko do wzmocnienia niskich tonów wiolonczeli)
Eksperymenty z budową kontrabasu, polegające na powiększaniu jego gabarytów, doprowadziły do powstania kilku naprawdę niesłychanych wynalazków. Jednym z nich jest oktobas – trzystrunowy kontrabas monstrualnych rozmiarów (3,9 metra wysokości!) na którym musiały grać dwie osoby. Rekord należy jednak do Amerykanów. Powstały tam instrument, zwany Grand Bass, zbudowany przez Johna Geyera w latach 80. XX wieku, mierzył aż 4,5 metra! Niestety, instrumenty te były raczej ciekawostką niż w pełni funkcjonalnym narzędziem pracy muzyka, bo trudno sobie wyobrazić, by na koncertach jedna osoba wprawiała w ruch struny, a druga dociskała je do gryfu. Dlatego w orkiestrach spotykamy raczej standardowe instrumenty, o wysokości nieprzekraczającej dwóch metrów, choć nawet w tej skali pozostaje gigantem wśród instrumentów smyczkowych.
Kontrabas, wbrew pozorom, jest spotykany nie tylko w muzyce klasycznej. W XX wieku został wprowadzony też do innych rodzajów muzyki. Możemy go usłyszeć w takich gatunkach, jak jazz, rock’n’roll czy muzyka ludowa.
